blog lepszy Internet

W pierwszej części mojego artykułu opisałem przyczyny powstawania zaburzeń widzenia barw oraz pokrótce przedstawiłem budowę ludzkiego oka. W tej części postaram się scharakteryzować ich rodzaje.

Rodzaje zaburzeń

Zaburzenia rozpoznawania barw dzielą się na zaburzenia nabyte i wrodzone.
Skupię się tutaj na wadach wrodzonych. Naukowcy sklasyfikowali te zaburzenia zgodnie z rodzajem uszkodzonych czopków oka i stopnia ich uszkodzenia.
Całkowity brak jednego z rodzajów czopków nazywa się dichromatyzm (ang, dichromacy). Mówi się wtedy o ślepocie barw.
Rodzaje dichromatyzmu:

• protanopia
• deuteranopia
• tritanopia

Zaburzenia widzenia mogą wynikać z różnic w ludzkich proteinach. Podobnie jak w przypadku różnych kolorów oczu u ludzi tak samo różni ludzie mają różne pigmenty w czopkach oka. Różnice wrażliwości na barwy jednego z rodzajów czopków określa się jako trichromatyzm nieregularny/anormalny (ang. anomalous trichromacy). Pojawia się ona, gdy występują różnice w sekwencji aminokwasów w pigmentach czopków ludzkiego oka. Mówi się wtedy o niedowidzeniu barw.
Rodzaje trichromacji:

• protanomalia (ang. protanomaly)
• deuteranomalia (ang. deuteronamaly)
• tritanomalia (ang. tritanomaly)

Całkowita niezdolność do rozpoznawania barw nazywa się monochromatyzm (lub monochromacja - ang. monochromacy) - całkowitym zniesieniem widzenia barw. Występuje w trzech formach:

• Monochromacja czopków, gdzie działa jedynie pojedynczy system czopków - nie ma możliwości rozróżniania barw, ale wizja jest w miarę normalna.
• Achromatopsja lub monochromacja stożków - siatkówka oka nie zawiera żadnych czopków (lub zawiera ich bardzo mało), w wyniku czego poza niezdolnością do rozpoznawania barw występuje również trudności w widzeniu przy normalnym świetle. Achromatopsja, normalnie występująca rzadko, jest bardzo powszechna na wyspie Pingelap, części stanu Pohnpei ()Mikronezja), gdzie nazywana jest maskun: posiada ją około 1/12 tamtejszej populacji. Wyspę zniszczył sztorm w 18 wieku i jeden z kilku ocalałych mężczyzn był nosicielem genu achromatopsji; aktualnie populacji wynosi kilka tysięcy, z czego około 30% nosi ten gen.
• Agnozja barw albo „achromatopsja centralna”, gdzie osoba nie dostrzega kolorów, nawet jeśli oczy są zdolne do ich rozpoznawania. Niektórzy nie zaliczają tej wady do prawdziwych zaburzeń widzenia barw, gdyż dotyczy ona zaburzeń percepcji, a nie zaburzeń wizji. Jest formą agnozji wizualnej.

Opis zaburzeń

Protanopia

Jest to wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barwy czerwonej (lub myleniu jej z barwą zieloną). Objawia się to obniżeniem percepcji jaskrawości barwy czerwonej, pomarańczowej i żółtej. Ponadto percepcja jaskrawości może być obniżona do stopnia, w którym czerwony staje się ciemno szarym, wręcz czarnym kolorem. Brak jest również percepcji składowej czerwonej, co prowadzi do odbioru różu i fioletu jako niebieski. Wada ta dotyczy około 1% mężczyzn i 0,02% kobiet i wynika z całkowitego braku czopków - światłoczułych receptorów siatkówki oka - reagujących na barwę czerwoną.

Deutenaropia

Deutenaropia do wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barwy zielonej (lub myleniu jej z barwą czerwoną). Objawia się to dokładnie brakiem rozróżnienia koloru czerwonego, pomarańczowego, żółtego i zielonego. Percepcja jaskrawości nie zmienia się. Występuje za to brak rozróżnienia w percepcji składowych czerwonej i zielonej, co prowadzi do odbioru fioletu i morskiego jako ten sam kolor.
Podobnie jak protanopia, wada ta dotyczy około 1 % mężczyzn oraz 0,01% kobiet. Jest wynikiem braku czopków reagujących na barwę zieloną. Nazwa „daltonizm” powinna dotyczyć właśnie tej wady.

Tritanopia

To wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barw żółtej i niebieskiej. Wada dotyczy około 0,003% (0,002% mężczyzn i 0,001% kobiet) populacji. Wada ta jest wynikiem braku czopków czułych na barwę niebieską.

Protanomalia

Protanomalia, w przeciwieństwie do protanopii charakteryzuje się jedynie obniżoną percepcją nasycenia i jaskrawości czerwieni. Barwy takie jak czerwona, pomarańczowa, żółta, kanarkowa i zielona przesunięte są w nasyceniu w kierunku barwy zielonej i wydają się bardziej wyblakłe. Ze względu na obniżoną zdolność percepcji składowej czerwonej barwa fioletowa może wydawać się odcieniem niebieskiego. Barwa czerwona na końcu spektrum może być postrzegana jako kolor czarny. Protanomalia dotyczy około 1% męskiej populacji.

Deuteranomalia

Deuteranomalia podobnie jak protanomalia charakteryzuje się jedynie obniżoną percepcją nasycenia (ale nie jaskrawości) zieleni. Barwa czerwona, pomarańczowa, żółta, kanarkowa i zielona są przesunięte w nasyceniu w kierunku zieleni. Deutaranomalia dotyczy około 6% mężczyzn i około 0,4% kobiet (daje to około 95% wszystkich zaburzeń rozpoznawania barw u kobiet).

Tritanomalia

Tritanomalia jest bardzo rzadkim schorzeniem. Różni się od tritanopii obniżoną percepcją barwy niebieskiej. Tritanomalia to zaburzenie dotyczące w równym stopniu mężczyzn jak i kobiety, ze względu na to, że jej występowanie determinuje chromosom 7 (a nie jak w przypadku innych zaburzeń 23, „męski” chromosom X).

Achromatopsja

Achromatopsja (całkowita ślepota barwna) - wada wzroku spowodowana chorobą oczu, a konkretnie siatkówki (brak czopków odpowiedzialnych za widzenie barw), objawiająca się dużą lub całkowitą niezdolnością rozpoznawania barw. Spowodowana jest posiadaniem bardzo niskiej liczby lub zupełnym braku czopków, które są odpowiedzialne nie tylko za widzenie barwne, ale jednocześnie za widzenie ostre i widzenie fotopowe (widzenie dzienne). Tak więc ludzie cierpiący na achromatopsję nie tylko nie rozpoznają barw postrzegając świat niemal lub całkowicie w odcieniach szarości (jak w czarnobiałym filmie lub fotografii), ale również są nadwrażliwi na światło aż do światłowstrętu, oraz cierpią na zaburzenie widzenia ostrego i oczopląs. Jest to bardzo rzadkie zaburzenie i występuje zaledwie u 0,005% populacji. Może występować w dwóch wariantach: brak czopków w siatkówce - całkowitej ślepoty barw i bardzo słabe działanie stożków - achromatopsja nietypowa (ang. atypical achromatopsia)

Narzędzia

Wymienione poniżej narzędzia pomogą Ci sprawdzić grafikę i/lub stronę oraz dobrać jej kolorystykę.

• http://colorfilter.wickline.org/
• http://www.iamcal.com/toys/colors/index.php
• http://www.etre.com/tools/colourblindsimulator/
• http://www.etre.com/tools/colourcheck/