blog lepszy Internet

Wstęp

W naszym kraju żyje ponad 38 mln ludzi. Według danych GUS około 13% społeczeństwa stanowią osoby niepełnosprawne. Osoby starsze (po 60) stanowią około 15% populacji. Osoby korzystające z mniej popularnych przeglądarek (innych niż Internet Explorer) i urządzeń mobilnych to około 15% internautów. Każda z tych grup powiększa się z roku na roku. Problem dostępności stron WWW oraz aplikacji „webowych” może dotyczyć nawet 25% odwiedzających Twoją stronę.

Czy masz pewność, że treści umieszczone na Twojej stronie WWW są osiągalne dla osób niepełnosprawnych? Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak (i czy w ogóle) aplikacja czytająca strony WWW (tzw. screen reader) odczyta Twoją stronę? A co, jeśli odwiedzający Twoją stroną korzystają z przeglądarki innej niż Internet Explorer? Czy wszystko będzie widoczne i na swoim miejscu tak jak sobie to założyłeś tworząc swoją stronę?

Czy stać Cię na zrezygnowanie z 25% potencjalnych klientów?

Czym jest dostępność?

Dostępność jest kolejnym pojęciem, które obok standardów sieciowych oraz użyteczności kojarzone jest z projektowaniem stron WWW. Niestety w przeciwieństwie do tych pierwszych dostępność często pomijana jest w dyskusjach, a co gorsza w trakcie projektowania stron.

Dostępność stron WWW to jedna z kilku głównych cech, dzięki którym mają one wartość jako medium informacyjne użytkowników.

Wikipedia tak definiuje dostępność:

Dostępność (ang. accessibility) - nauka oraz zbiór standardów opisujących metody i wytyczne tworzenia serwisów WWW w sposób umożliwiający wygodny dostęp jak najszerszemu gronu odbiorców. Dostępne serwisy mogą być bez trudu wykorzystywane przez osoby niewidzące, niedowidzące, użytkowników mniej popularnych przeglądarek czy platform mobilnych.

Zatem dostępność stron WWW (ang. Web Accessibility) to tworzenie ich w taki sposób, aby treść na nich zawarta była czytelna, funkcjonalna i dostępna dla jak największej liczby użytkowników. Szczególnie dla ludzi niepełnosprawnych, z zaburzeniami fizycznymi, poznawczymi, czy neurologicznymi (np. ślepota lub słaby wzrok, daltonizm, ograniczony proces poznawczy).

Dostępność to nie tylko nakazy i zakazy – to również sposób myślenia i działania. To przekonanie, że Internet daje ogromną szansę wszystkim - niezależnie od ich sprawności fizycznej, poziomu wykształcenia, umiejętności technicznych, wykorzystywanych narzędzi. To taki sposób myślenia o innych, który nie wymaga dużego poświęcenia.

Co to jest dostępna strona WWW?

Dostępna strona WWW powinna charakteryzować się następującymi cechami:

• użycie XHTML do zapisu treści strony
• użycie CSS do formatowania treści
• tworzenie dokumentów w taki sposób, aby były czytelne również bez arkuszy stylów
• używanie możliwie najbardziej prostego i przejrzystego języka w treściach zawartych na stronie
• zapewnienie tekstowych odpowiedników dla każdego nietekstowego elementu (użycie elementów ALT, TITLE)
• dobór kolorów i stylów odnośników w taki sposób, aby również osoby, które mają problemy z rozpoznawaniem kolorów mogły je bez problemu rozpoznać
• czytelność i funkcjonalność dla wszystkich użytkowników, niezależnie od ich fizycznych ograniczeń, czy sytuacji, w jakiej się znajdują
• optymalizacja grafik w taki sposób, aby otwierały się łatwo i szybko na wolnych łączach (dial-up, GPRS, itp) i urządzeniach mobilnych (telefony komórkowe, palmtopy, itp.)

Strony niedostępne - błędy w tworzeniu

Największe problemy związane z dostępnością wynikają z wykorzystania przy projektowaniu stron WWW technologii takich jak DHTML i Flash, które wymagają od przeglądarki włączonej obsługi języka JavaScript lub obsługi kontrolek Active-X. Chociaż technologie te, mogą przyczynić się do zwiększenia funkcjonalności oraz atrakcyjności, mogą one uniemożliwić dostęp do informacji zawartych na stronie WWW. Wykorzystując technologie DHTML lub Flashu (np. tworząc menu nawigacyjne strony) pozbawiamy osoby niewidome i niedowidzące, które korzystają ze screen readera, jakiejkolwiek możliwości poruszania się po takiej stronie!

Ważnym błędem jest brak kontroli nad kodem i wyglądem tworzonej strony WWW. Brak zgodności ze standardami sieciowymi opracowanymi przez W3C, niesemantyczne użycie znaczników języka HTML/XHTML (np. użycie znacznika <strong> zamiast <b> do pogrubienia tekstu, znacznika <em> zamiast <i> do tworzenia tekstu pochylonego), używanie tabel do tworzenia wyglądu (ang. layout), zastępowanie treści tekstowych elementami graficznymi niedostępnymi dla screen readerów (zamiast używania nagłówków <h1> - <h6>), czy przeładowanie strony tekstami mało zrozumiałymi dla odwiedzających, to najczęsciej spotykanie błędy.

Dostępność - działania związane ze zwiększaniem dostępności stron WWW

Z powyższych błędów można wywnioskować, że dostępność stron WWW, a właściwie niedostępność większej ich części dla osób niepełnosprawnych, z zaburzeniami fizycznymi, poznawczymi, czy neurologicznymi to jeden z najważniejszych problemów, jakie napotykają te osoby (zwłaszcza osoby z dysfunkcjami wzroku) w trakcie korzystania z sieci Internet. Ważne jest, aby istnienie omawianych tutaj problemów dostępności uświadamiali sobie projektanci stron (a także wszystkie osoby, które są w jakikolwiek sposób związane z tworzeniem stron WWW). Jest to istotne zwłaszcza w przypadku stron publicznych takich jak strony instytucji państwowych, samorządowych, organizacji gospodarczych, społecznych, kulturalnych, itp. Powstają różne projekty mające na celu zwiększenie dostępności sieci. Najważniejszym z nich jest WAI - ang. Web Accessibility Initiative, czyli Inicjatywa Dostępności Sieci powołana przez W3C. WAI opracowała zbiór wytycznych dotyczących dostępności nazywany Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) -Wytyczne Dostepności Zawartości Sieciowej.

Zgodność strony WWW z wytycznymi WCAG można sprawdzić analizując kolejne punty kontrolne (ang checkpoints) z wytycznych WCAG 1.0. Istnieją już co prawda opracowane wytyczne WCAG 2.0, ale znajdują się one jeszcze w tak zwanej fazie draft (fazie roboczej). Ręczna analiza pod kątem dostępności to praca ciężka i czasochłonna. Korzystanie z serwisów takich jak Watchfire WebXACT czy Cynthia Says Portal ułatwia tę czynność.