blog lepszy Internet

Czym jest użyteczność?

Projektowanie zgodnie z opisanymi przeze mnie w poprzednim artykule standardami sieciowym nie gwarantuje stuprocentowego sukcesu Twojej strony WWW. Równie ważna jak standardy sieciowe (a może nawet i ważniejsza) jest użyteczność. Wokół terminu „użyteczność” (ang. usability) już od jakiegoś czasu głośno jest w polskim Internecie. Temat ten coraz częściej pojawia się na blogach, portalach, listach dyskusyjnych, czy nawet w ofertach pracy, Czym jest użyteczność? Użyteczność to między innymi łatwość, wygoda oraz bezproblemowość używanie danego produktu, oprogramowania, strony WWW.

Wikipedia podaje taką definicję:

Użyteczność (ang. usability, web usability) - nauka zajmująca się ergonomią urządzeń oraz aplikacji. W Polsce pojęcie użyteczności stosowane jest zazwyczaj w odniesieniu do ergonomii serwisów WWW oraz aplikacji użytkowych.

Norma ISO 9241 definiuje użyteczność jako miarę, zgodnie z którą dany produkt może być używany dla osiągnięcia celów użytkowników w sposób wydajny, efektywny i zadowalający.

Użyteczność w odniesieniu do stron WWW to przede wszystkim:

• przezroczysta i intuicyjna obsługa skracająca czas potrzebny do nauczenia się jej
• łatwość wyszukiwania informacji
• efektywność wykonywania czynności
• przejrzysta forma komunikacji z użytkownikiem
• satysfakcja użytkownika zachęcająca do powrotu na odwiedzaną stronę

Użyteczność to również zależność pomiędzy daną stroną WWW a jej użytkownikami. Użyteczna strona wywołuje większą sympatię wynikającą z jej używania, w efekcie czego strona jest częściej odwiedzana (co w przypadku stron biznesowych przekłada się na czysty zysk). Użyteczność jest zatem wyznacznikiem satysfakcji wynikającej z interakcji pomiędzy stroną WWW a jej użytkownikami. Prostota, przyjazność, wyrazistość, intuicyjność, łatwość i estetyka – to główne cechy, którymi powinna charakteryzować się użyteczna strona WWW. Dzięki tym kryteriom łatwiej jest nauczyć się obsługi strony. Łatwiej też znaleźć potrzebne informacje.

Wystarczy przejrzeć kilka stron w Internecie, aby zauważyć, że użyteczność jest często mylona lub porównywana z funkcjonalnością. Funkcjonalność (z łac. functio – wykonywać) jest w IT określana ilością funkcji, opcji czy możliwości produktu (oprogramowanie/interfejs/strona WWW) osiągalnych dla użytkownika. Funkcjonalność może być, lub też nie, łatwa w użyciu.

Użyteczność jest sumą aspektów wpływających na odczuwane doświadczenia użytkownika w pracy z produktem.

Czy użyteczność jest potrzebna?

Jakob Nielsen, guru projektowania użytecznych stron objaśnia:

Badania pokazują, że w zachowaniu internautów jest bardzo mała tolerancja na wolno otwierające się, czy nieczytelne strony. Ludzie nie lubią czekać i na pewno nie lubią się uczyć jak obsługiwać stronę internetową. Nie istnieją kursy, czy instrukcja obsługi strony. Użytkownik powinien być w stanie zrozumieć sposób funkcjonowania strony natychmiast po pierwszym jej wyświetleniu - najpóźniej po kilku sekundach.

Użyteczność stron WWW jest bardzo ważna. Badania wykazują, że ponad 50% wyszukiwań informacji kończy się bezskutecznie. Wynikiem jest zmniejszenie produktywności i skuteczności, mniejszy zysk (w przypadku stron firmowych, sklepów itp.) oraz straty czasu (co wywołuje jego frustracje) i zaufania użytkownika/czytelnika/klienta do strony, zmniejsza się szansa na ponowne odwiedziny. Dzięki zwiększonej użyteczności nasze produkty/programy/strony WWW będą skuteczniejsze, częściej chwalone, i polecane, częściej wykorzystywane i bardziej zapadające w pamięć. Przyczyni się to do tego, że ich użytkownicy będą bardziej efektywni i usatysfakcjonowani. Dlatego o użyteczności warto pamiętać już w fazie planowania strony WWW.

Poza oczywistymi zaletami dla użytkowników użyteczność przynosi również korzyści firmom:

• podnosi jakość strony
• zwiększa atrakcyjność
• buduje przewagę konkurencyjną firmy/produktu/marki
• przynosi wzrost zaufania do firmy/marki/produktu

Wszystkie te cechy mają przełożenie na zysk.

Od Ciebie zależy, czy pozwolisz użytkownikowi na to, by błądził po Twojej stronie „po omacku” zadając sobie pytanie gdzie jest i co ma zrobić, czy raczej pozwolisz by Twoja strona była dla niego przyjazna, dostosowana do jego potrzeb tak, by był on zadowolony.